Kim był Mistrz Jan Hus?     

Urodził się prawdopodobnie w roku 1371 w południowoczeskim miasteczku Husinec. Wywodził się z ubogich warstw społecznych. Około dwadziestu lat przed narodzeniemna Jana, Husinec otrzymał prawa miejskie – oznaczało to wielki rozmach ekonomiczny, w którym wzięli udział również rodzice Mistrza Jana. Dzięki temu przyszły reformator rozpoczął naukę w gimnazjum w Prachaticích.

     Po ukończeniu studiów średnich kontynuował naukę na Uniwersytecie Karola w Pradze (pierwszy uniwersytet w Europie środkowej, założony w roku 1348 przez cesarza rzymskiego i czeskiego, Karola IV). Po latach Hus z rozrzewnieniem wspominał wesołe czasy studenckie, szczególnie grę w szachy, która pochłaniała mu wiele czasu. Pilność i zdolności umożliwiły mu szybkie ukończenie studiów.     

W wieku 22 lat otrzymał tytuł licencjata nauk wyzwolonych (sztuk wolnych), trzy lata później został mistrzem nauk wyzwolonych, a w krótce – godność licencjata teologii. W tym okresie dojrzewała jego postawa. On sam stawał się coraz wrażliwszy na rozwój duchowy Kościoła i szczególnie uważnie przyglądał się społecznej sytuacji swojej epoki.     

W roku 1401 został wyświęcony na urząd kapłana i jednocześnie (w 30. roku życia) został dziekanem katedry nauk wyzwolonych. Rok później został wybrany na kaznodzieję w Kaplicy Betlejemskiej, którą uczniowie wybitnego reformacyjnego kaznodziei Milíče z Kroměříže wybudowali jako ważny ośrodek służby kaznodziejskiej. Hus był wybitnym, głęboko prawdziwym kaznodzieją. Jego kazania przyciągały tysięczne rzesze słuchaczy ewangelii Chrystusa. Miał odwagę krytycznie reagować na sytuację w Kościele i w społeczeństwie.     

Na myśl Husa duży wpływ wywarł angielski teolog Jan Wickliff. Hus zaczął patrzeć w inny sposób na kwestię urzędu biskupiego i papieskiego oraz nadrzędnej roli Chrystusa. Pisma Wickliffa wywołały w Pradze tak wielkie zamieszanie i napotkały na tak wielki opór, że doszło do konfliktów między niektórymi profesorami na uniwersytecie i praskim arcybiskupem Zajícem z Hasenburgu. Nauczyciel Husa, Stanislav ze Znojma, pod naciskiem przestał głosić nauki Wickliffa. Natomiast Hus nie ustąpił. Napisał: Porusza mnie miłość, którą Wickliff miał do zakonu Chrystusa, o którym twierdzi, że nie może kłamać w najmniejszym znaku czy kropce.     

W tym czasie Hus nie uwikłał się w konflikt z Kościołem. Przeciwnie, arcybiskup mianował go nawet kaznodzieją przy wielkich zgromadzeniach kościelnych. Walka Husa o oczyszczenie Kościoła, krytyka anarchii, rozwiązłości, bogactwa, nieprawości, żądzy posiadania władzy świeckiej, z którymi spotykał się wśród wysokich przedstawicieli Kościoła, zyskały mu szereg przyjaciół na dworze króla Wacława IV, w tym i jego małżonki Zofii. Ta zewnętrzna nobilitacja Husa wywołała konflikt. Do pierwszego rozdźwięku doszło już w roku 1408 na uniwersyteckim senacie.     

Szczyt konfliktu związany był jednak z o wiele poważniejszą sprawą. Kościół katolicki na całym świecie przeżywał jedną z najcięższych traum. Papież reprezentował jedność Kościoła i rzeczywiście był władzą jednoczącą, bez której nie można było utrzymać porządku w cesarstwie rzymskim. W roku 1408 doszło do rozstrzygnięcia: dotychczasowi dwaj papieże Grzegorz XII i Benedykt XIII zgodzili się zrezygnować ze swoich urzędów i przystali, by na soborze w Pizie wybrany został jeden, nowy papież. Tak się rzeczywiście stało. Wybrano nowego papieża – Aleksandra V. Teraz chodziło jednak o to, aby nowemu papieżowi podporządkowały się wszystkie europejskie kraje. Wacław IV jako cesarz rzymski miał obowiązek przedstawić i wprowadzić nowego papieża. O to faktycznie zabiegał Wacław I. Ale popadł w konflikt z arcybiskupem, który stał po stronie zdjętego z urzędu papieża Rzymu. By przeprowadzić swoją wolę potrzebował jednoznacznego wsparcia uniwersytetu. Tego mógł oczekiwać tylko od reformacyjnej grupy skupionej wokół Mistrza Jana Husa. To prowadziło króla do tego, by za pomocą tzw. Dekretu Kutnohorskiego z 18. stycznia 1409 roku czescy profesorzy zyskali na uniwersytecie przewagę. Był to ostatni wielki sukces Husa. Od tej chwili dostał się między kamienie młyńskie. Arcybiskupowi udało się uzyskać bullę papieską przeciwko tym, którzy trwali przy nauce Wickliffa. Nie pomogło mu nawet wstawiennictwo króla i jego dworu. Sytuacja się zaostrzała.     

Oskarżony o nieposłuszeństwo Hus dostał się pod klątwę papieską. Nie pomogło odwołanie do dworu papieskiego. W r. 1412 zawitali do Pragi pełnomocnicy papieża, by za pomocą sprzedaży odpustów otrzymać środki finansowe na walkę papieża z Władysławem Neapolitańskim. Hus radykalnie się temu sprzeciwił. Na skutek tego doszło również do konfliktu między Husem i królem.     

Hus żył wówczas w nadzwyczaj napiętej atmosferze, mimo to napisał w tym czasie szereg tekstów literackich w języku czeskim (Devět kusů zlatých, Výklad písničky Šalamounovy, Zrcadlo hříšníka menší a větší, Provázek třípramenný i inne). Pod wpływem nacisku szlachty z kręgu królewskiego Hus przeniósł się z Pragi na prowincję (Kozí Hrádek, gdzie zbliżył się do niemieckich i włoskich naśladowców Piotra Waldusa). Następnie osiadł w Krakovcu, gdzie kontynuował pracę literacką (O církvi, Dcerka, Výklad Desatera, O svatokupectví, postilu, O šesti bludech, Jádro učení křesťanského, Spis o řádném manželství). Regularnie zwiastował Ewangelię na wolnym powietrzu wielkim tłumom.     

W r. 1414 został zwołany w Konstancji sobór, który miał za zadanie doprowadzić do naprawy Kościoła, usunąć potrójne papiestwo, ograniczyć herezję itd. Dwór królewski żądał od Husa, by ten podporządkował się wezwaniu do stawienia się na soborze, by tam obronił swoje nauczanie i w ten sposób oczyścił królestwo czeskie. Brat króla Wacława, węgierski król Zygmunt w międzyczasie został cesarzem. Wydał on Husowi glejt towarzyszący, który mu miał zapewnić bezpieczną podróż w obie strony. Hus nie mógł oponować wobec takiego nacisku. Wyruszył w podróż, z której już nie wrócił. Jego życie zakończyło się odsądzeniem i straszną śmiercią na stosie w Konstancji. Rok później poszedł w jego ślady jego przyjaciel, wysoce wykształcony teolog, Hieronim Praski (Jeronym Pražský).

Źródło: reformowani.pl

By Maciej